Rondel Heyliger
- Revitalisacion no por ta solamente algo cu ta wordo haci pa nos comunidad
- E mester ta algo cu nos ta construi hunto
ORANJESTAD (AAN): Rondel Heyliger ta consehero regional San Nicolas y vecindario pa Ministerio di Finanzas, Asuntonan Economico y Sector Primario.
El a indica cu pa hopi aña caba ta papia di revitalisacion di San Nicolas. Por a mira diferente plan, estudio, inversion, proyecto y iniciativa pasa. Sinembargo, apesar di tur e esfuersonan aki, tin un pregunta cu ta sigui bolbe: Di con San Nicolas ainda no a logra e revitalisacion economico y social duradero cu asina tanto di nos sa cu e districto tin potencial pa logra?
Recientemente, Economista Señora Suzette Dumfries a presenta e resultadonan di cinco aña di investigacion durante e Forum on the Future of San Nicolas. Su trabao merece nos atencion, no pasobra e ta presenta otro solucion rapido, sino pasobra prome el a haci un pregunta mas fundamental: Di con e esfuersonan anterior no a logra e transformacion duradero cu San Nicolas mester?
Su investigacion a combina historia di San Nicolas y plannan anterior cu un proceso amplio di dialogo cu comunidad. Durante su investigacion, el a conduci 153 entrevista y conversacion den comunidad cu habitantenan, empresarionan, doñonan di propiedad, iglesia, polis, personanan activo den cultura, hoben y adulto mayor y otro personanan conecta cu e districto.
Nos no tin falta di idea: Un di e conclusionnan importante cu nos por saca for di e investigacion ta cu e problema di San Nicolas no necesariamente ta falta di plan of idea.
Durante añanan, nos a acerca desaroyo di San Nicolas for di diferente direccion: infrastructura, turismo, desaroyo economico, social, cultura y industrial (refineria). Pero demasiado biaha nan a wordo trata como asunto separa, en bes di wak e como diferente parti di un solo economia regional.
Un acera nobo solamente no ta revitalisa un ciudad. Tampoco un festival, un edificio renoba, un proyecto turistico, un negoshi nobo of un programa di gobierno no por logra esey su so. Pero revitalisacion sostenibel ta pasa ora desaroyo economico, infrastructura, educacion, skills, desaroyo di propiedad, cultura, siguridad, comercio y inversion cuminsa fortalece otro.
Historia di San Nicolas ta yuda nos compronde esaki. Lago no tabata solamente un refineria cu tabata ofrece trabao. El a crea un ecosistema rond di su trahadornan, unda empleo y entrada tabata conecta cu programa di aprendis, desaroyo di carera, creaccion di vivienda, cuido di salud, educacion, deporte y recreaccion. E salarionan genera pa refineria tambe tabata sostene e tienda, dunadonan di servicio, doñonan di propiedad y otro actividad economico den henter e distrito.
Esaki no kiermen cu nos mester recrea e era di Lago. E investigacion mes ta reconoce cu desigualdad, segregacion y dependencia tambe tabata parti di e sistema ey. E les no ta pa recrea pasado, sino pa compronde e les cu passado a siña nos, e importancia di integracion: conecta hende, oportunidad y inversion, sin bolbe ripiti e exclusionnan di e sistema anterior.
Ora Lago a cera na 1985, San Nicolas no a perde solamente un dunado grandi di trabao. Aproximadamente 1.300 empleo directo den refineria y entre 6.000 y 8.000 empleo indirecto a desaparece, mientras desempleo nacional a subi drasticamente. Cu tempo, diferente funcion a wordo reemplaza of absorba den otro caminda. Pero loke nunca a wordo reemplaza completamente tabata e mecanismo cu tabata conecta tereno, propiedad, capital, empleo, habilidad, negoshi y infrastructura den un solo economia regional cu ta funciona. E diferencia aki ta importante ora nos papia di loke mester sigui.
Loke pueblo di San Nicolas ta bisa: Kisas e parti mas valioso di e investigacion di Señora Dumfries ta cu e no a studia solamente rapport y cifra. El a scucha hende. Den e entrevista- y combersacionnan, algun tema a sigui bolbe: reconocemento, sentido di pertenece, siguridad, oportunidad economico igual, autenticidad, participacion y confianza.
Dos expresion especialmente a resalta: “No desaroya San Nicolas sin San Nicolas.” Y: “Nos a tende di e plan ey caba.”
E palabranan ey mester keda cu nos. Nan tin cu recorda gobierno y parlamento cu participacion di comunidad no por cuminsa solamente despues cu decisionnan importante a wordo tuma caba.
Pero mi ta kere cu e palabranan aki tambe ta presenta un reto pa nos como comunidad. Si nos kier pa San Nicolas tin un bos den su propio desaroyo, nos tambe mester ta cla pa participa. Si nos kier pa oportunidadnan economico bin San Nicolas, nos mester prepara nos mes pa probecha di e oportunidadnan ey. Y si nos kier pa e San Nicolas revitalisa sigui pertenece na nos, nos no por keda para na banda wak su transformacion pasa.
Revitalisacion no ta responsabilidad di gobierno solamente: Gobierno tin un responsabilidad grandi. Gobierno mester bin cu e maneho corecto, inverti den infrastructura publico, atende cu siguridad y espacio publico mane debe ser, mehora coordinacion entre departamentonan y crea un ambiente den cual negoshi, inversion y comunidad por prospera. Pero gobierno no por, y tampoco mester, renoba tur edificio bashi, maneha tur atraccion cultural of crea tur negoshi nobo.
E modelo presenta pa Señora Dumfries ta reconoce diferente responsabilidad. Gobierno ta crea mandato, alineacion, data y sosten di beleid. Inversionista ta aporta capital. Comunidad ta yuda valida prioridadnan y proteha interes publico. Doñonan di propiedad ta tranforma propiedadnan bashi den uso productivo. Hobennan y empresarionan ta drenta den e cadenanan nobo di actividad economico.
Aki ta unda mi ta kere cu nos conversacion tocante San Nicolas mester evoluciona. Pa demasiado tempo, a wordo papia di revitalisacion como algo cu mester pasa na San Nicolas. E berdad ta cu e mester bira algo cu ta pasa hunto cu San Nicolas.
Laga nos haci algun pregunta practico. Si San Nicolas logra atrae mas bishitante, ken lo ofrece e experiencianan cu nan ta cumpra? Si mas hende cuminsa cana den nos cayanan, ken lo maneha e restaurantnan, cafe, galeria, tienda, tour y experencianan cultural? Si propiedadnan bashi bolbe bira valioso, nos doñonan di propiedad local lo activanan, of nan lo keda bashi te ora un persona di afo mira nan potencial? Si industria y inversion nobo desaroya rond di e ex refineria, nos hobennan di San Nicolas lo tin e habilidadnan necesario pa participa? Si companianan mester suppliers, contratista, transporte, mantenemento, catering y otro servicio, nos empresarionan lo ta cla?
Esakinan ta preguntanan cu nos mester cuminsa haci prome cu e inversion yega, no despues. E presentacion di Sra Dumfries ta haci e conexion aki claramente. Inversion rond di e ex refineria mester ta conecta cu e economia mas amplio di San Nicolas via producto y servicio local, desaroyo di habilidad, SME’s (small & meduim-sized enterprises), vivienda, transporte, espacio publico, turismo, energia, uso di tereno y oportunidad pa hoben.
Nos no mester repeti un situacion unda actividad economico grandi ta tuma lugar paden di e portanan di refineria mientras e comunidad pafor di e portanan ta keda structuralmente desconecta for di e oportunidadnan cu ta wordo crea.
E biaha aki, San Nicolas mester ta prepara. Revitalisacion ta exigi mas cu solamente e pregunta cuanto gobierno lo inverti. Nos tambe mester puntra kico nos lo construi, kico nos lo siña, den kico nos lo inverti y pa cua oportunidad nos ta preparando nos mes.
Gobierno mester crea e condicionnan pa desaroyo. Pero ora e oportunidadnan presenta, nos empresarionan, hobennan, doñonan di propiedad, profesionalnan, artistanan y organizacionnan comunitario mester ta cla pa tuma e paso. Pasobra e futuro di San Nicolas no mester simplemente pasa den San Nicolas. E pueblo di San Nicolas mester tin un participacion real den dje.
|
Heyliger a indicqa cu den parti 2 e lo elabora mas riba e resultadonan di e investigacion.
https://diario.aw/categories/noticia/general/e-futuro-di-san-nicolas-mester-pertenece-tambe-na-san-nicolas#sigProIdf9d10c6124