Tene cuenta cu reglanan y leynan valido ora di bay roza un tereno

Tene cuenta cu reglanan y leynan valido ora di bay roza un tereno

Gisbert Boekhoudt di Departamento DNM:

  • Bo mester pinta awor e ‘naturalesa’ den bo mapa 

ORANJESTAD (AAN): Awendia bo no por djis yega cu un tractor of bobcat pa roza un tereno.  Director di Directie Natuur & Milieu, esta Gisbert Boekhoudt a mustra cu tur hende tin di corda cu rozamento di tereno ta un actividad cu ta regla pa ley.  Pues prome cu bo tuma decision aki, check kico e reglanan ta prome cu bo haci algo y viola regla.

   Hopi biaha esnan cu ta comete esaki contra ley, ta hendenan cu ta roza tereno riba nan mes.  Pues nan no a bay via di un servicio of un trahador cu ta emplea pa Gobierno.  Nan sa di ley, y hamas lo subi un bobcat of tractor pa roza un tereno.  Lamentabelmente falta di mas control, y aunke tin diferente departamento envolvi pa detecta esaki, hecho ta cu aworaki no tin suficiente hende den servicio pa haci control riba caya.

   Na opinion di Boekhoudt, e manera pa soluciona esaki, ta si bay traha hunto den un taskforce, e ora un por yuda otro.  Pues un otro Departamento cu tin e ‘bevoegdheid’, e ora esnan cu no tin bevoegdheid, entre otro DNM, (nan no bevoegdheid pa leynan di ruimtelijke ordening), pero si por sostene e toezichthouder cu si tin.

    Pesey tin un caminda pa cana, y DNM ta ta compronde e ambientalistanan, e NGO-nan cu ta core bati alarma cu naturalesa no ta supose di wordo roza sin mas, pues con cu ta sin plan.   Pesey tambe, Departamento di DNM a traha e asina yama ‘Build with Nature.’

   “Na unda cu ta bay wordo construi, bo tin di laga naturalesa keda pinta riba bo mapa pa loke bo ke desaroya. Check e.o. si e ta den un rooi, pf tin baranca, pf tin balornan ecologico halto. Pesey nos ta check a base di e peticion cu ta yega na DIP, en todo caso, pues percura pa naturalesa ta inclui den un plan.  Pues no haci loke antes tabata e costumber, di djis yega y roza prome, y despues bay mira kico bo ta bay haci.  Esey ya no ta e procedimento mas, pasobra e sistema awo ta completamente regla den ley,” Gisbert Boekhoudt a indica.

   Si abo a haya un tereno di DIP, djis check cu informacion digital via Departamento di DNM cu ta elabora riba tur e reglanan aki, pasobra nan tin un database cu informacion, no solamente encuanto e ley, pero tambe informacion relaciona cu matanan na Aruba cu ta protehi, y cu bo por topa cu nan den bo tereno.

   “Unabes cu DNM ta wordo envolvi door di DIP pa duna un conseho riba un tereno, esnan di DNM ta bay bishita e tereno, y duna rapport over di e balornan ecologico. Esey nan ta pone den e conseho pa tene cuenta cu ne.  Ora di sigui e reglanan di procedimento, no ta djis DIP pero tambe e doño di tereno ta haya informacion,” Boekhoudt a indica.

   El a splica cu DNM ta traha segun ley, y tin cierto procesonan describi di nan banda, y Boekhoudt tin deseo pa traha riba un taskforce pa bay haci e toezicht.  Nan sa cu publico kier mas informacion, sea un foyecto of website unda por haya detaye.  Pues tin manera cu DNM por duna un miho servicio den splica cua matanan ta protehi, y tambe ora cu tin neishi den e mata.

   Bo topa mata riba tereno: Si acaso bo ta bay roza y topa cu un mata protehi, ta OK pa ranca esaki y plant’e na un otro lugar?  Segun Boekhoudt, tin cierto mata cu ta facil pa saca y pon’e otro caminda.  Pero tin otro mata cu ta biba djis un aña y/of ta bay cu e temporada.  Pues e ora bo tin di haya e simianan, y despues den secura nan lo bay for di bista, pero bao tera e simianan tey, pues tin mas forma pa tene cuenta cu bo diseño di mapa, pa purba compensa e balansa.