“Proteccion di mucha no ta cuminsa cu castigo, ta cuminsa prome cu e daño”

“Proteccion di mucha no ta cuminsa cu castigo, ta cuminsa prome cu e daño”

Parlamentario Eduard Pieters (PPA):

ORANJESTAD (AAN): Cada caso di maltrato di mucha ta uno demasiado. Aruba ya conoce varios di e debilidadnan den su sistema. Awor politica mester stop di reacciona riba cada caso y exigi implementacion, prevencion y responsabilidad. Cada biaha cu un caso grave yega den publicidad, e reaccion ta comprendibel: indignacion, rabia y inmediatamente e pregunta: “Con nos por castiga e culpabel realmente y mas cu por?

Pero precisamente aki politica mester mantene cabes friu. Castigo ta necesario. Pero mester enfatisa cu castigo ta bin, despues cu e mucha ya a bira victima. Si nos kier realmente proteha nos muchanan, nos mester haci un pregunta mas incomodo: “Si Aruba ya conoce varios di gaps den su sistema, pakico nos no a cera esakinan ainda y traha realmente riba un structura holistico y integral mas fuerte y eficiente?

Tur seis forma di maltrato ta grave

Nos no por limita e debate na abuso sexual solamente. Aruba ta reconoce seis forma di maltrato di mucha: maltrato fisico, negligencia fisico, maltrato psicologico/emocional, negligencia psicologico/emocional, abuso sexual y presencia di violencia entre otro persona.

Tur seis ta grave. Tur seis por afecta desaroyo y bienestar di un mucha. Tur seis ta inaceptabel.

Un mucha no mester tin herida visibel prome cu sistema reacciona. E mucha cu ta wordo humiya, descuida, bati, emocionalmente maltrata of continuamente exponi na violencia tambe mester ta mira, scucha y proteha.

Nos no mester otro estudio pa descubri loke nos ya sa Aruba tin Codigo di Proteccion. Tin Bureau Sostenemi. Tin protocol y e profesionalnan den enseñansa, salud, sector social y husticia. Y durante e añanan ya a identifica e debilidadnan den e cadena. Pues e ora e prome paso di Parlamento mester ta concreto: pone tur recomendacion existente riba mesa. Pa cada recomendacion, Gobierno mester contesta cuater pregunta:

“A implement’e? Si no, pakico no? Ken ta responsabel? Pa ki fecha e ta cla?”

No ban perde tempo atrobe pa haci otro rapport pa despues bolbe pone den lachi. No bin cu otro comision, pa bolbe investiga loke ya a wordo investiga.

Implementa.

Un castigo mas halto so no ta resolve un caso cu no por prueba. Tin un otro debilidad cu mester forma parti di e discusion: ‘bewijsvoering’. Den e casonan di maltrato, particularmente abuso sexual, evidencia por ta compleho. Mayoria biaha no tin testigo y tin falta di evidencia fisico. Y declaracion di un mucha mester ta obteni cu tecnica adecuado, sin influencia y sin traumatisa e mucha atrobe. P’esey no tin sentido pa concentra solamente riba cantidad di aña di prison.

Bo por pone e castigo mas severo den ley; si investigacion y evidencia no ta suficientemente solido pa prueba e delito, e pena no ta yega na e malhechor, ni con halto bo hisa e castigo.

PPA ta pidi un evaluacion concreto di capacidad investigativo: tin suficiente profesional specialisa pa entrevista mucha? Evidencia ta documenta y preserva corectamente? Tin suficiente experticio forensico? Polis, Ministerio Publico, salud y instancia di proteccion ta intercambia informacion na tempo y dentro di ley? Aki ta unda proteccion y husticia ta encontra otro.

Plan Nacional di Prevencion y Proteccion di Mucha

PPA ta boga pa bin cu un plan nacional cu e metanan midibel.

Cuminsa cu cinco accion concreto:

Audita implementacion di tur recomendacion existente y publica resultado.

Fortalece casusregie: cada mucha na riesgo mester tin un hende/instancia esponsabel pa siguimento, pa e no perde entre e instancianan.

Fortalece investigacion y ‘bewijsvoering’, incluyendo entrevista forensico di mucha, documentacion, preservacion di evidencia y experticio specialisa.

Haci capacitacion continuo obligatorio pa e profesionalnan cu ta traha cu mucha den señalamento, Codigo di Proteccion y referencia.

Pone prevencion den scol, cas, deporte y comunidad: siña mucha, na nivel adecuado pa edad, tocante limite, relacion sano, seguridad online, conducta inapropia y unda por busca ayudo; y educa mayor con pa reconoce e señalnan.

Y nos den Parlamento mester exigi un rapport anual di resultado di cada instancia en cuestion: tempo di espera, tempo di intervencion, capacidad, siguimento, gaps pendiente y progreso di cada recomendacion.

E berdadero meta: menos victima

Nos por debati riba cadena perpetua. Nos por debati pa hisa castigo. E debate penal tin su lugar, pero no laga esey tapa e pregunta mas importante: “Kico nos ta haci pa evita cu e proximo mucha bira victima?” Pasobra un pais no ta proteha su muchanan solamente door di castiga e malhechor despues. E ta proteha nan ora e preveni, detecta trempan, investiga profesionalmente, interveni rapidamente y sostene e victima consistentemente.

Aruba ya conoce hopi di e gaps, dus discrepancianan. Awor no ta tempo pa reacciona y tuma accion. Ta tempo pa actua mas inteligente. Pasobra e berdadero exito politico di proteccion di mucha ta un combinacion di mas aña di prison cu un bon base di evidencia y menos mucha cu mester yega te na husticia como victima.