*Reconoce e señalnan y no ignora cambionan den bo salud
ORANJESTAD(AAN): Di 24 te cu 31 di october 2026, mundo ta dedica atencion na International Brain Tumor Awareness Week, e Siman Internacional di Concientisacion tocante Tumor Cerebral. E siman aki ta un oportunidad pa informa nos comunidad, promove investigacion y mustra sosten na personanan cu ta biba cu un tumor cerebral y nan famianan.
Un tumor cerebral ta un crecemento abnormal di celulanan den of rond di cerebro. E por ta benigno —cu no ta cancer— of maligno. Sinembargo, hasta un tumor benigno por tin consecuencianan serio, dependiendo di su tamaño y e luga caminda e ta situa. E por afecta memoria, bista, movimiento, comportacion y e capacidad pa funciona den bida diario. Tumornan cerebral por afecta hende di tur edad, incluyendo mucha.
Con pa ta alerta?
E señalnan ta varia di persona pa persona. Entre e cambionan cu ta merece atencion medico tin: Dolor di cabes nobo, persistente of cu ta bira mas fuerte. Convulsion, especialmente si ta pa prome biaha. Bista dobbel of boroso, of dificultad pa papia. Problema cu ekilibrio, canamento of debilidad den un parti di curpa. Cambionan den memoria, concentracion, personalidad of comportacion. Nausea of sacamento persistente, specialmente hunto cu otro señalnan.
Tin hopi otro condicion cu por causa e sintomanan aki. Dolor di cabes so generalmente no ta indica un tumor cerebral. Pero ora un sintoma ta nobo, no ta pasa of ta empeora, ta importante consulta bo dokter di cas. Un prome convulsion of un dolor di cabes cu ta cuminsa di repente y ta extremadamente fuerte ta exigi ayudo medico di emergencia.
Dicon e tema aki ta importante pa Aruba?
Pa nos comunidad, conscientisacion riba e tema aki ta importante pa asina por reconoce cambionan den salud, busca evaluacion medico na tempo y sostene e persona afecta. E impacto por wordo sinti na cas, na scol y na trabou. P’esey comprension y sosten practico pa paciente y su famia ta esencial.
Pa duna contexto internacional riba e tema aki, un estudio publica na 2025, basa riba GLOBOCAN 2022, a duna dato di aproximadamente 322.000 caso nobo y 248.000 fayecimento mundial relaciona cu cancer di cerebro y sistema nervioso central durante 2022. E cifranan aki ta referi na cancer, nan no ta inclui tur tumor cerebral benigno.
Dedica un siman na e tema aki ta yuda haci e señalnan mas conoci y duna visibilidad na e necesidad pa investigacion, cuido y sosten. Pa Aruba, e ta tambe un oportunidad pa promove informacion confiabel y mas claridad den datonan local.
Scucha bo curpa, tuma cambionan persistente na serio y busca orientacion medico. Conscientisacion ta cuminsa cu informacion, pero ta haya balor ora nos actua y sostene otro.