E siguiente capitulo economico di Aruba
ORANJESTAD (AAN): Segun Mary-Ann Falconi-Rasmijn di Impact Hub Aruba, Aruba ta bibando un periodo di crecemento excepcional. Cu 1.5 miyon yegada di stayover na 2025, un GDP nominal di Afl. 7.978 biyon y inflacion di apenas 0.1%, e economia di e isla ta demostra resiliencia y momentum sostenibel, posicionando Aruba como un di e economiannan mas dinamico den Caribe.
Aruba su historia economico ta mustra un patronchi interesante. Durante diferente periodo, e isla a depende hopi riba un motor economico principal. Promer cu e industria di oro, despues cu e refineria, y finalmente cu turismo. Den cada etapa, Aruba a demostra un capacidad extraordinario pa reinventa su mes. Pero semper despues cu e motor economico existente a perde forsa of a colapsa.
Esey ta mustra cu Aruba sa con pa reinventa su mes. Loke nos no semper a haci, ta prepara e siguiente motor economico prome cu e actual yega na su limite.
P'esey, e pregunta cardinal no ta si Aruba por reinventa su mes un biaha mas. Historia caba a demostra cu si. E pregunta ta si nos mester spera pa e siguiente cambio wordo impone riba nos, of si nos por cuminsa prepara loke ta bin mientras cu esun actual ainda ta fuerte.
Turismo ta un di e fortalezanan di mas grandi di Aruba y lo keda e pilar economico central pa e futuro di e isla. Pero fortaleza den un solo sector no ta mescos cu resiliencia den un economia completo. E reto ta construi riba e exito di turismo, mientras cu nos ta amplia e capacidad economico di Aruba.
Den un mundo caminda inteligencia artificial ta transformando mercadonan di trabao, caminda e costo di bida ta subiendo den Caribe completo, y caminda un generacion di hobennan Arubiano ta duda si nan futuro ta aki of na un otro pais, e pregunta di loke ta bin banda di turismo ta bira cada dia mas urgente.
Tradicionalmente, ora hende ta papia di diversificacion economico, e combersacion ta move rapidamente pa sectornan. Tecnologia. Energia. Salud. Economia creativo. Pero historia economico ta mustra cu sectornan no ta surgi simplemente pasobra un pais a dicidi cu nan mester existi.
Sectornan nobo no ta surgi pasobra nan a wordo planifica. Nan ta surgi ora oportunidadnan creciente encontra personanan cu ta identifica problemanan, crea solucionnan y construi empresanan cu, den transcurso di tempo, ta crece y transforma den actividad economico nobo. Y esey ta precisamente loke entrepreneurship ta. No solamente un forma di crea negoshi, pero un mecanismo pa descubri e siguiente oportunidadnan economico di un pais.
P'esey, si nos kier prepara pa loke cu ta bin, e pregunta no ta cual sector mester wordo prioritisa. E enfasis mester ta, con nos ta crea mas personanan capaz cu por identifica oportunidadnan, construi solucionnan y crea balor den mercadonan cu ainda no ta completamente desaroya.
E contesta, cada biaha ta, entrepreneurship.
Construyendo e fundeshi
Crea mas entrepreneurs no ta sucede spontaneamente, di nochi pa mayan. Manera cualkier otro sistema economico, entrepreneurship tin mester di infrastructura, consistencia, inversion, y un compromiso continuo cu desaroyo di talento y innovacion.
"Diversificacion economico no ta un resultado automatico," segun Sra. Mary-Ann Falconi-Rasmijn, co-fundadora y Managing Director di Impact Hub Aruba. "E ta rekiri di un ecosistema cu por identifica talento, desaroya capacidad, y crea e condicionnan pa ideanan crece y haya e oportunidad pa wordo getest, valida, refina y fortalece, te nan ta cla pa crece den empresanan cu por crea balor economico y social.”
Impact Hub Aruba, estableci na 2022 como parti di e red global di Impact Hub cu 135 hubs den 6 continente, tin 4 aña construyendo e infrastructura aki pa Aruba. Su programanan di incubacion, aceleracion, trainings y eventonan comunitario a yega mas di 4,900 persona durante e periodo ey.
Un di e ehempelnan mas visibel ta O'STAD Incubator, lansa na 2024 hunto cu e Camara di Comercio di Aruba, Universidad di Aruba y cu sosten di Ministerio di Asuntonan Economico y Desaroyo Sostenibel. E programa a guia startups desde e inicio di un idea te na validacion, crecemento y preparacion pa inversion, pa medio di un metodologia structura cu ta inclui tayernan, mentorship, pitch pa inversionistanan y sosten despues di incubacion.
Durante dos aña, mas di 50 expertonan local y internacional for di sector academico y priva a contribui na e iniciativa aki. Loke a cuminsa como un programa local a crece pa bira un di e programanan mas prominente riba e isla pa desaroyo di startups.
E exito di e trabounan di Impact Hub Aruba durante e ultimo dos añanan a fortalece colaboracionnan entre Aruba y Hulanda. Como resultado, na comienso di 2026 e organisacion a ricibi sosten di Ministerio van Economische Zaken en Klimaat di Gobierno di Hulanda pa continua cu O'STAD Incubator na un manera mas structural, conhuntamente cu sosten di otro stakeholders y sector priva, manera VNO, SETAR N.V. Aruba Tourism Authority, AHATA, y N.V. Elmar. Esaki ta demostra con Aruba, basa riba compromiso, calidad y metodologia, por atrae colaboracion y inversion di Reino Hulandes.
E organisacion su trabounan ta basa riba tres pilarnan: Inspira, Empodera y Conecta. Cambia mentalidadnan, desaroya habilidadnan y empresanan, y conecta entrepreneurs cu mentors, institucionnan y rednan local y internacional necesario pa facilita crecemento.
Pero e berdadero balor di un ecosistema empresarial no ta wordo midi den cantidad di programa of participante. E ta wordo midi den empresanan cu nace, den problemanan cu ta wordo resolve y den oportunidadnan economico nobo cu ta wordo crea.
Y e resultadonan ta cuminsa bira mas visibel.
Entre e graduadonan di O'STAD Incubator 2024 tin Celina Oduber, fundadora di Logopedie Oduber. Como logopedist, Celina a identifica un problema creciente riba nos isla: muchanan cu atraso den habla y idioma cu mester spera mas di un aña pa haya atencion profesional. En bes di acepta e realidad ey, Oduber a diseña un modelo di negoshi cu por atende mas mucha, actualmente ta finalisando su programa piloto, recolectando data y construyendo un modelo cu por wordo replica na otro islanan den Caribe Hulandes.
E ehempel di Logopedie Oduber no ta unico. Will Cheng, fundador di Superbolt, ta expandiendo su empresa di mobilidad electrico y creando empleo. Rawy Figaroa, co-fundador di Vap Vap Eats, a construi un plataforma local di entrega cu ya ta posiciona como un di e startups tecnologico di mas crecimiento riba e isla. Tur tres a forma parti di e comunidad di Impact Hub Aruba.
Tres entrepreneur, tres sector, y tres solucionnan pa problemanan real. Esey ta exactamente con diversificacion economico ta tuma forma.
"Tras di cada entrepreneur tin un problema cu mester wordo resolvi y un persona cu a decidi di tuma accion," Falconi-Rasmijn ta comenta. "Multiplica esey den algun shen emprendedornan y bo ta crea un economia cu ta continuamente innovando y renobando su mes."
No Silicon Valley, pero algo mihor.
Tin un percepcion cu startup ta nifica companianan cu ta busca pa escala global y cu baloracionnan multimiyonario. Aunke esey por sucede, e realidad ta cu economianan resiliente ta wordo construi principalmente door di empresanan cu ta crece gradualmente, crea empleo y keda ancra den nan comunidad.
Pa Aruba, e oportunidad no ta necesariamente den crea e siguiente ‘unicorn’. E oportunidad ta den crea mas emprendedornan cu ta transforma conocemento local den solucionnan, empresanan y actividad economico.
E perspectiva aki ta wordo confirma door di investigacion internacional riba economianan di isla chikito, cu ta mustra cu lugarnan manera Aruba tin bentahanan unico: proximidad, confiansa, conexion social y e capacidad pa move y adapta cu rapidez. Esey ta un fortaleza cu mester wordo utilisa mas strategicamente.
E siguiente capitulo
Despues di cuatro aña, Impact Hub Aruba ta dentra un etapa nobo. Cu un ecosistema creciente y sosten di partnernan local y internacional, e enfoke ta sigui crea e condicionnan pa mas emprendedornan identifica oportunidadnan, construi empresanan y contribui na e futuro economico di Aruba.
"Nos kier pa Aruba no ta solamente e isla caminda mundo ta bin pa descansa," Falconi-Rasmijn ta termina. "Nos kier un isla caminda talento local ta construi solucionnan pa nan comunidad, pa e region y pa mundo."
https://diario.aw/ar/categories/noticia/general/con-entrepreneurship-ta-contribui-na-diversificacion-economico-y-crecemento-sostenibel#sigProIdd939a03b93